Spread the love

<<Custu contixeddu est dedicau
a sa bonànima de s’amigu miu stimau Pàulu Putzu,
ideadori e condutori de su programa
a s’arràdiu “S’ena ‘e sa duena”.>>

[tradutuzioni de su maistu Carlu Sulis]

S’enna ‘e sa Duenna

Fiu indaghendi po su probàbili omicìdiu de Gironi Vargiu,
unu paesanu miu. Iu lassau sa politzia scientìfica po sa Digos, e mi
ocupau de investigai in facendas stranas de omicìdius nàscius in su
mundu de sa polìtica. Po nai sa beridadi non est ki su traballu miu
fessit cambiau meda. Beniu de una pitica citadi de su nordu de sa
Sardìnnia e, apustis de una vida de traballu a tipu bagamundu, iu
scioberau sa capitali sarda comenti ùrtima distinatzioni mia. De
seguru non mi fiat mai sutzédiu de indagai po s’assassìniu de unu
cristianu ki connosciu de piciokeddu.

Gironi fìada stétiu un amigu meravilliosu. Fiaus i-stétius cumpàngius de bancu siat in is iscolas médias ke in su liceu. Si fiaus divértius unu mundu in cussu perìudu, in istadis passadas in mari e in ierrus longus asuba de is lìburus, intervallaus de bentureddas, cun is própias piciocas. Meda bortas si ddas divideiaus, de ótimus amigus.

Agoa su scioberu de s’universidadi si nc’ìada stresiau. Deu
mi fiu laureau in giurisprudéntzia in s’arma de is carabineris, in
s’Académia militari de Modena. Unus cant’annus apustis iu bintu
unu cuncursu in politzia e iu lassau is carabineris mentris issu ìada
scioberau sa facultadi de sciéntzias polìticas in Roma. Si fiat
laureau un annu primu de mei e iat inghitzau sa carriera polìtica.
Fiat diventau deputau ki fiat ancora giòvunu meda. Si fiat coiau
cun Fulvia, una bella triestina connota in is impiegaus de su
partidu, e iat fatu una carriera longa e fortunada. Fintzas a essi
elìgiu senadori.

Agoa sa tragédia. Fiat sutzédiu totu in su giru de una noti.
Cun sa pobidda s’agatada in vacantza in sa riviera algheresa candu
in prena noti iat arrìciu una telefunada. Fulvia si ndi fìada scidada
e iat inténdiu s’inghitzu de sa telefunada.

Tot’in d’unu, ken’ ‘e mancu dd’averti, impressiu nci fiat
bessiu de domu po s’incarrerai conc’a mari eundi unus cantu
testimóngius dd’ìanta biu sparessendi in s’àcua niedda. Sa pobidda
non dd’iat biu prusu e po meda tempus si fiat pentzau a unu
suicìdiu. Apustis de giai un annu is magistraus de s’antimàfia, ki
fiant indaghendi in fatus de corrutzioni e de amesturu màfiapolìtica,
iant intercetau una telefunada de duus probàbilis
dilincuentis ki fìanta progetendi de eliminai fisicamenti su
senadori Vargiu.

Sa descritzioni de su progetu omicida previdiat
de atirai a Gironi cun d’una telefunada a is partis de su lidu
algheresu e agoa, una borta arribau a ingunis, de dd’allupai
fadendi parri ki fessit scéti unu suicìdiu. Epuru su corpus suu non
fìada stétiu mai agatau e custu cun totu de su grandu umperu de
óminis e metzus postus in sa ricerca.

E duncas is incuirentis po primu ìanta suspetau su rapimentu ma apustis, in relatzioni puru de is longus mesis passaus ken’ ‘e tenni mancu una sola informatzioni o unu solu arrastu de sighì (kini fait su rapimentu, de sólitu cuntat assumancu una borta is familiaris de sa vìtima), iant arkiviau su file in is “sparéssius nodius” e ìanta smìtiu de
sighì sa pista de su rapimentu de tipu mafiosu. Ainci su “fascìculu
Vargiu” fiat torrau asuba de sa scrivania de su cumandanti de sa
Digos, eundi fiat abarrau po mesis e mesis.

A sa fini sa facenda fìada stétia assenniada a mei ki in prusu
connosciu beni sa vìtima.
Pentzau a sa manera comenti spoddiai sa cosa. In beridadi
non teniu una pista de sighì e custu si fiat giai rivelau pagu cosa.
Po fintzas is duus probàbilis dilincuentis mafiosus de is
intercetazionis si fìanta mortus in d’un incidenti stradali in is
Stadus Unius de América. Insoma, sa kistioni si fadiat prus
trobeddada ke mai e su tempus e su dinai a dispositzioni de su
dipartimentu nostu fìanta sempri prus pagu. Iu tentu cuntatus cun
s’FBI e, gràtzias a su capitanu Shores, fiu intrau in possessu de is
nominativus scritus in s’agenda de unu de is italianus.

Ma apustis de ai investigau, gràtzias puru a s’agiudu suu
arriguardu a totu is nòminis presentis in s’elencu, in manus mi
fiant abarraus pagus elementus: sa fotografia scolorida de unu
camper aparténniu a unu de is dusu oramai abruxau e béndiu a
ferru béciu, unu billetu aèreu Roma – New York de sola andada e
su nùmuru de telèfunu cun su prefissu sardu de una fémina, de
nòmini Patrizia.

Cust’ùrtimu cuntatu iu pentzau k’iat essi pótziu
essi una pista bona. Ma is aspetativas mias fìanta stétias luegus
delùdias: non nci fiat manera de arribai a s’identitadi de sa fémina.
Sa filera de nùmuru si fiat dimostrada sballiada, comenti ki su
nùmuru de telèfunu fessit i-stétiu modificau a posta boghendindi
assumancu una cifra dónnia seti.

Iu passau su nùmuru a su servìtziu indàginis informàticas de su Ministeru de s’Internu – dipartimentu de sa pùblica seguresa de Roma. Cun totu probabilidadi is ténnicus insoru iant essi stétius in cunditzionis de torrai a formai su nùmuru e sa filera originali. In su fratantis mi ndi fiu andau a piscai po duas cidas.

Teniu un abisóngiu terrìbili de mi pausai. Iu pigau a pesoni unu bungalow in s’óru ‘e mari, in d’unu campégiu de Guturu ‘e Flùmini, in sa costera centru-sudocidentali de sa Sardìnnia. Fiat una tzona aresti e cun pagu genti: giustu su logu ki circau. Cun mei iu portau un’atretzadura de pisca scéti de “spinning”, po sa tràina de superfici de sa costera. Su ki mi serbìada, o fortzis iat essi mellus a nai “su ki circau”, fiat una trancuillidadi ativa.

Intendiu s’abisóngiu de “torrai a ossigenai”
una parti de su ciorbeddu miu – cussa umperada po
s’arrexonamentu dedutivu e ratzionali – e de tenni impenniau
s’aspetu màgicu-creativu de sa menti, cussu associau a su coru, a
is prumonis e a totu is atras partis orgànicas de su corpus. A su
noti andau a piscai. Tzaineddu a códdu e canna in manus fadiu
centinàia de metrus de spiàgia sartiendi asuba de is arrocas de sa
scolliera. Mi spostau de una piscina a s’atra, cirkendi is
postatzionis prus addatas po mi coberai una bona pisca. Is predas
bellas non ìanta trigau a arribai: barracuda e pisci serra in
abundàntzia.

E si kistionada de ótimas tàllias: totu piscadas de prusu de
tres kilus de pesu ki agoa arregalau a is gestoris de su campégiu.
S’ùrtimu barracuda piscau m’ìada stracau unu bellu pagu.

M’iat impenniau in d’unu tira e molla durau prus de un’ora. Candu fiu
po m’arrendi e pentzendi de segai su sagolinu grogu po non ddi
proibì de si torrai a pigai su mari, a s’improvisu su perciformi
muscolosu, parente de acanta de su lùciu de àcua druci, iat
detzìdiu de abandonai sa lota. Nd’iu aprofitau e, apustis de dd’ai
scarrociau fintzas a pill’ ‘e àcua, dd’iu aferrau cun d’unu corpu de
ràfiu a una gàgia e dd’iu postu in sa sporta.

A sa pesa iat marcau 5 kg e mesu! Dd’iu carrigau in sa vetura cun totu s’atretzadura. Iu postu in motu sa station wagon e fiu torrau a su bungalow. 
Sa dii apustis mi ndi fiu pesau a trigadiu, candu oramai fiat mericeddu.
Su tiru a sa funi cun su pisci mannu de su merì primu m’ìada
stasiu. Data s’ora trada iu detzìdiu de allui sa corbonella in su
barbecue e incomintzai a m’aprontai unu prangixeddu de fitas de
barracuda. Iu segau a fini sa tamata sicada posta asut’ ‘e sali, tres
tìtulas de allu e unu matziteddu de perdusèmini ki primu iu lassau
amoddiai in s’óllu de olia cun sali, unas cantu follas de lau e unu
pibireddu intrenu. Iu aprontau unu amesturu cun totu is
ingredientis k’iap ai umperau po lungi is fitas de su pisci. Agoa iu
incomintzau a fai friteddai su ki abarrada de su batutu cun
s’aciunta de tamata frisca beni cumprida, olia niedda ken’ ‘e pisu e
binu biancu.

Agoa mi fiu dedicau a aprontai su pisci: dd’iu sfiletau
a partì de is gàgias fintzas a su stampixeddu e a su filamentu de sa
brenti. Dd’iu sbuidau su stògumu e… innoi iu tentu una sorpresa.
Iu sempri agatau de totu in is i-stògumus de is piscis
predadoris, e prus totu in cussus de is i-spirritus.

De seguru non m’abetau de agatai in cussu de su barracuda un aneddu de oru. 
Fiu po fai una scoberta ki m’iat ai mandau a monti su smurtzu: si
kistionada de un aneddu de cóia e de su manniori suu si
cumprendiat ca depiat essi aparténniu a un ómini. Iu castiau a lad’
‘e aintru de s’aneddu e iu lìgiu is nòminis incìdius in sa parti
interna, giustu primu ki mi pighessit unu corpu: Fulvia e
Gerolamo, 24 de su mes’ ‘e ladàmini 1980.

Iu impoddiau s’aneddu in d’unu muncadoreddu de paperi,
nd’iu studau su forreddu e iu allagau sa parti incrabigada de su
barbecue ghetendinci apitzus una cracida de àcua. Nci fiu torrau a
intrai a su bungalow e mi nci fiu lassau arrui in su letu calendinci
luegus in d’unu sonnu grai cantu mai pausadori. Mi nd’iap essi
scidau scéti sa dii infatu.

Sa noti, ki noti non fìada poita iat inghitzau a mericeddu a
tradu, non fìada stétia sémplici de passai. Iu tentu comenti
s’impressioni de essi abisitau de is i-spìritus. Unas cantu bortas mi
nd’iap essi ófiu scidai, ma non nci fiu arrennésciu. Apubau una
luxi bianca forti meda ki impari a s’aparitzioni sua mi poderada
firmu in su letu. Ki fìada stétiu veramenti unu spìritu, tocat a
dd’arreconnosci ca cun mei si fiat dimostrau craru e sinceru. Iat
kistionau meda e iat po fintzas arrespostu a is domandas mias
notzentis. Po primu, custa entidadi imaginària, si fiat furriada a
mei narendimì: «Seu Gironi, Marcellu, mi podis intendi?»
Intendiu una boxi familiari, cun totu ki su torraboxi ligeru e
s’auséntzia cumpleta de stragatzus mi dda torranta ancora prus
irreali de su bisu eundi nci fiu sperefundau.

Comuncas iu arrespostu de sì: ca ddu podiu intendi e mi fiu
furriau a issu domandendiddi: «Gironi, ma… is piscis ti nd’anti
papau? Ap agatau s’aneddu tuu de cóia in su stògumu de unu
barracuda!»

Issu m’iat arrespostu cun boxi losingadora, «non timast
amigu miu, non mi nd’anti papau is piscis. S’aneddu ki as agatau
apu fatu a manera ki finessit in su stògumu de su pisci. Dd’apu
fatu apustis mortu, po ti donai un indìtziu de sa preséntzia mia.
Cussu pisci m’iat essi serbiu de “porta”, de metzu de
cumunicatzioni cun su mundu de is bius. Non nci fiat atra manera
po mi ponni in cuntatu cun tui. Teniu abisóngiu de ti coberai unu
piticu assìkidu».

«Coment’est pótziu sutzedi Gironi? Ita t’anti fatu fai cussus
dilincuentis?» Iu pregontau discunsolau, aviléssiu e afrigiu.
– «Mi parit ca in parti asi giai cumpréndiu: m’ant assassinau.
M’ant atirau a sa spiàgia cun d’una telefunada ingannadora, e
unu de issus m’at agangau in su fratantis ki s’atru mi spingiat sa
conca asut’ ‘e àcua. Scéti ca cun totu ki fessint in dusu, non
arrennescendi a tenni sa mellus in pagu tempus, dd’iant acabada
pighendimì a stocadas a piturras cun d’un’arresòia. Po custu
motivu non m’iant abandonau in mari.».

«Est terrìbili Gironi, comenti potzu fai po risolvi custa
facenda?» Dd’iu fatu cust’ùrtima domanda agiumai cunfiendi ki
in su bisu podessi tenni sa solutzioni de dónnia duda mia. Po nai
sa beridadi non iu mai crétiu in is pantasmas né in is visionis
bisadas. Già. Non primu de custu bisu.

«Ascurta a mei Marcellu», iat nau ancora su spìritu de
s’amigu miu, «is duus agutzinus mius si funti mortus issus puru e
non podis fai prus nudda. Ma depis i-scì ca su corpus miu est
interrau asuta de su pillu de erba de is giardinus cumunalis nous,
eundi s’impresa mafiosa iat bintu sa gara de apaltu po is
traballus de sistematzioni de su birdi pùblicu. Recùpera su corpus
miu e fai a manera ki Fulvia pobidda mia potzat assisti a
s’interru. Nontesta apu provau a cumunicai cun issa puru,
aprofitendi de is cunditzionis bonas de propagatzioni de su cosmu,
ma non nc’esti stétiu nudda de fai. Est tropu arrefratària, tropu
serrada. Adiosu po sempri fradi miu. S’eus a torrai a bì in d’una
dii ancora atesu po tui».

Fìada stétiu ainci ki unas cantu diis apustis iu serrau sa
facenda. Iu recuperau su corpus de su pòberu amigu miu e iu
eliminau totu s’arrestu de sa banda.

S’associatzioni mafiosa fiat arresultada guidada própiu de
cussa fémina cun su nùmuru de telèfunu indecifràbili: Patrizia.
Sa magistradura iat blocau totu is traballus in cursu e is
apaltus pùblicus de s’atzienda idràulica e de giardinàgiu insoru. Is
propiedadis e is contus in banca de sa banda postus asuta de
secuestru.

S’interru de su senadori Vargiu dd’ìanta fatu in pompa magna
e cun totu is onoris e is autoridadis civilis iant ordinau su lutu
citadinu puru. Sa pòbera Fulvia iat pótziu prangi is giustas
làmbrigas po su valorosu pobiddu sparéssiu, vìtima de sa
viuléntzia mafiosa.

A parti su capu de sa politzia, Fulvia fìada stétia sa sola
personi amiga ki fiat bénnia a connoscéntzia de su bisu scoviadori.
Non sciu poita si dd’essi nau. Fortzis iu pentzau ca m’iat ai crétiu.
Invecis, difidenti e tonta comenti fìada, iat po fintzas suspetau una
partecipatzioni mia in sa facenda. Apustis de s’interru
s’amigàntzia nosta fiat acabada e po fortuna non dd’iu torrada a bì
mai prusu.

Po bona sorti fiu stétiu crétiu de su superiori miu e po fintzas
su bisu miu fìada stétiu postu a is atus. Fiat craru ca calincuna cosa
fiat cambiendi in sa sociedadi e po fintzas is percetzionis foras de
su normali incomintzanta, assumancu a livellu istitutzionali, a essi
calincuna borta pigadas cun seriedadi.

Non iu tentu mai prusu percetzionis de i-cussu tipu. Epuru,
candu fiu andau in pentzioni, iu passau medas notis arregordendi
cussu bisu de non crei eundi s’amigu miu Gironi, tant’annus
primu, mi donada su si torrai a bì suu. Pentzau meda a issu. Mi
domandau eundi fessit, ita tipu de vida fadessit. Mi domandau ki
issu fessit ancora una “duena” pérdia in is trobeddus de tanti
dimensionis diferentis de su cosmu, o ki invecis si fessit postu
“s’ànima in paxi”.

Esistiant e comenti fiant is bisus in sa vida non prus terrena? Iant ai torrau a pigai bisura umana is mortus? E in cantu tempus? E própiu su tempus ita tipu de dimensioni si podiat tzerriai in s’atra vida? Mi trumentau cun domandas a ki non podiu donai arresposta. E totu cussa curiosidadi, cunfrontada cun sa vida ordinària, sempri ugualis, de antzianu solitàriu ki fiu bivendi, mi fadiat nasci scéti unu disìgiu prepotenti de arribai nde s’amigu miu stimau atesu.

FINI


Spread the love

Lascia un commento

Il tuo indirizzo email non sarà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *

Explore More

Froris ‘e Arroca (Fiori di Roccia)

Spread the love       {jcomments on}FRORIS ‘E ARROCA In is arrugas innui is fogusdantzant a su rìtimu tristu ‘e is chèscias,passillant froris ‘e arrocabistius ‘e amargurachi arregatant sessu;scravus de crobus allurpiuschi,

La zuppa antincendio!

Spread the love      {jcomments on}C’era una volta nelle campagne a ovest di Villacidro, uno sperone di roccia che nascondeva una grotta umida e buia. Ma era solo un’illusione per tenere lontano

FIGLI DI UNO SPAVENTO

Spread the love           Sardegna Magica        Quanta paura…   Tra questi piccoli uomini di questo vecchio continente si   annida un fenomeno insidioso: la paura di